Geopolitiek is geen verraad {1}

Paul Scheffer gaat ervan uit dat 25 jaar geleden, op 9 november 1989, niet alleen de Berlijnse Muur gevallen is maar ook de geopolitiek van het toneel is verdwenen (NRC, 8 november). De term ‘geopolitiek’ betekent niet anders dan de leer van de invloed van de aardrijkskundige gesteldheid op staatkundige vraagstukken. Professor Scheffer heeft een eigen definitie van ‘het geopolitieke denken’ waarvan wij in Europa een kwart eeuw geleden afscheid hebben genomen, namelijk ‘het idee dat macht altijd zwaarder weegt dan moraal.’

Maar betekent het feit dat wij afscheid hebben genomen van het geopolitieke denken dat wij nooit meer met de legitieme veiligheidsbelangen van een potentiële tegenstander rekening mogen houden? In het stuk van Scheffer was sprake van ‘de erkenning van de legitieme veiligheidsbelangen van de Sovjet-Unie’ (zo heette dat in het jargon van die jaren, schrijft hij) en het is duidelijk dat volgens hem een dergelijke consideratie na de val van de Muur niet meer hoort voor te komen. Maar als wij nu in de afweging van de veelheid van buitenlandspolitieke overwegingen tot de conclusie komen dat de erkenning van Rusland’s (om maar een land te noemen) legitieme veligheidsbelangen, in een kritieke situatie deëscalatie  binnen ons bereik kan brengen, plegen wij dan verraad door van die mogelijkheid gebruik te maken? Of moeten wij vertrouwen op de nog steeds ongeëvenaarde normatieve kracht van de liberale democratie?

Peter van Walsum, Den Haag


1. Met deze ingezonden brief aan de NRC, geplaatst op 11 november, heb ik gereageerd op het artikel van Paul Scheffer dat op 8 november ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de val van de Berlijnse Muur in die krant was verschenen. Omdat de door Scheffer verfoeide geopolitiek en het door hem als immoreel van de hand gewezen begrip van erkenning van de legitieme veiligheidsbelangen van een niet-democratische tegenstander op 16 september en 5 en 19 oktober op deze website aan de orde zijn geweest, heb ik besloten mijn brief aan de NRC ook op mijn website te posten. Lezers die het artikel van Paul Scheffer niet bij de hand hebben, kunnen gebruik maken van de volgende link om er kennis van te nemen:

http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2014/november/08/terugkeer-naar-realisme-en-macht-is-verraad-1435606

GO BACK